امير المؤمنين على بن ابى طالب - عليه السلام - فرمود : حضرت رسول اكرم فرمود : مسامحه و مماطلهء بدهكارى كه توان پرداخت بدهى خود را دارد ، آبرو و مجازات او را حلال مىكند ، تا آن زمان كه بدهى او در مواردى نباشد كه خداوند - عزّ و جل - آن را مكروه مىدارد . 3 . عن جعفر بن محمد عليهما السّلام أنّه قال : من امتنع من دفع الحقّ ، و كان موسرا حاضرا عنده ما وجب عليه ، فامتنع من أدائه ، و أبى خصمه ، إلّا أن يدفع إليه حقّه ؛ فإنّه يضرب حتّى يقضيه ، و إن كان الذي عليه لا يحضره إلّا في عروض ؛ فإنّه يعطيه كفيلا أو يحبس له إن لم يجد الكفيل إلى مقدار ما يبيع و يقضى ؛ « 1 » امام جعفر بن محمد فرمود : هر كس كه قدرت مالى بر اداى حق وارد ؛ ولى از پرداخت آن امتناع كند ، طرف مقابل او نيز بر دريافت حق خود اصرار داشته باشد ، در اين صورت او را مىزنند تا بدهى خود را بپردازد و اگر مديون به جز كالا و جنس ، چيز ديگرى نداشته باشد ، به او كفيل مىدهد و اگر كفيل نداشته باشد براى او ضبط مىشود تا آن زمان كه بفروشد و دين خود را بپردازد . 4 . و عن أمير المؤمنين عليه السّلام أنّه قال : إذا أدّى المكاتب بعض نجومه و مطل بالباقي و عنده ما يؤدّي حبس في السجن ، و إن تبيّن عدمه ، أخرج يستسعى في الدين الذي عليه ؛ « 2 » امام على - عليه السلام - فرمود : هرگاه عبد مكاتب ، بعضى از اقساط وام خود را پرداخت و در باقى مسامحه كرد و به تأخير انداخت ، با آن كه قدرت پرداخت را دارد ، زندانى مىشود و اگر روشن شد كه قدرت ندارد ، از زندان بيرون آورده مىشود تا با كار ، دين را بپردازد . 5 . حدّثنا عبد اللّه بن محمد النفيلي ، حدّثنا عبد اللّه بن المبارك ، عن و بر بن أبي ذليلة ، عن محمد بن ميمون ، عن عمرو بن الشريد ، عن أبيه ، عن رسول اللّه : ليّ الواجد يحلّ عرضه و عقوبته ؛ « 3 » پيامبر اكرم فرمود : مسامحه و مماطلهء كسى كه قادر به پرداخت بدهى خود است آبرو و مجازات او را حلال مىكند . ابن مبارك مىگويد : مقصود از حلال شدن آبروى او آن است كه مىتوان بر او درشتى

--> ( 1 ) . دعائم الاسلام ، ج 2 ، ص 540 ، ح 1923 ؛ مستدرك الوسائل ( به نقل از : دعائم الاسلام ) ، ج 17 ، ص 37 ، ح 1 . ( 2 ) . دعائم الاسلام ، ج 2 ، ص 314 ؛ مستدرك الوسائل ، ج 16 ، ص 26 . ( 3 ) . سنن ابى داوود ، ج 3 ، ص 313 ، ح 3628 ؛ صحيح بخارى ، ج 2 ، ص 58 ؛ صحيح ابن ماجه ، ج 2 ، ص 811 ؛ مسند احمد ، ج 4 ، ص 222 ؛ مسند حاكم ، ج 4 ، ص 102 ؛ سنن بيهقى ( به نقل از : سفيان ) ، ج 6 ، ص 51 ؛ معجم الكبير ، ج 7 ، ص 380 ، ح 7249 - 7250 .